نامه اعمال انسان در قیامت چگونه است

نوشته شده در آبان ۱۰, ۱۳۹۷ / توسط مدیر

نامه اعمال انسان در قیامت چگونه است

با توجه به آیات و روایاتی که درباره نامه اعمال سخن گفته­اند، ویژگی هایی برای آن قابل فهم است که عبارتند از:

  1. تمام اعمال و رفتارهای انسانها حتی آثار اعمال نیز در نامه اعمال ثبت می­گردد: «إِنَّا نَحْنُ نُحْیِی الْمَوْتَى وَنَکْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ»‌؛ ما مردگان را زنده می‌کنیم و آنچه را از پیش فرستاده‌اند و تمام آثار آنها را می‌نویسیم.(سوره یس، ۱۲)
  2. ثبت رفتارهای انسان در نامه اعمال وی چنان دقیق و جامع است که کوچکترین خطا، لغزش و نقصانی در آن صورت نمی­گیرد. از این رو بدکاران پس از مشاهده آن، سخت شگفت­زده و هراسان می­شوند: «وَوُضِعَ الْکِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِینَ مُشْفِقِینَ مِمَّا فِیهِ وَیَقُولُونَ یَا وَیْلَتَنَا مَالِ هَذَا الْکِتَابِ لَا یُغَادِرُ صَغِیرَهً وَلَا کَبِیرَهً إِلَّا أَحْصَاهَا»؛ و کتاب (کتابی که نامه اعمال همه انسانها است) در آنجا گذارده می‌شود، اما گنهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است ترسان و متوحش‌اند و می‌گویند: ای وای بر ما! این چه کتابی است که هیچ عمل کوچک و بزرگی نیست مگر این که آن را شماره کرده است‌‌. (سوره کهف، ۴۹)
  3. گواهی نامه اعمال بر آنچه که بشر انجام داده، چنان گویا و روشن است که هیچ­کس نمی­تواند آن را انکار کند زیرا نامه اعمال دقیقاً نسخه­برداری از اعمال انجام شده است: «هَذَا کِتَابُنَا یَنطِقُ عَلَیْکُم بِالْحَقِّ إِنَّا کُنَّا نَسْتَنسِخُ مَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ»؛ این کتاب ماست که به حق با شما سخن می‌گوید (و اعمال شما را بازگو می‌کند) ما آنچه را انجام می‌دادید نسخه برمی­داشتیم! (سوره جاثیه، ۲۹)
  4. نویسندگان نامه اعمال دو فرشته­اند که در طرف راست و چپ هر انسانی حاضرند: «إِذْ یَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّیَانِ عَنِ الْیَمِینِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِیدٌ × مَا یَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ»؛ به خاطر بیاورید هنگامی که دو فرشته راست و چپ که ملازم انسان هستند اعمال او را دریافت می‌دارند. هیچ سخنی را انسان تلفظ نمی‌کند مگر این که نزد آن فرشته‌ای مراقب و آماده برای انجام ماموریت است.(سوره ق، ۱۷- ۱۸)

اما پاره­ای از اعمال را فقط خداوند متعال ثبت می­کند. از سر رحمت و ستاریت نمی­گذارد که فرشتگان او بر بعضی ار اعمال آدمی آگاهی یابند: «و کنت انت الرقیب علی من ورائهم والشاهد لما خفی عنهم و برحمتک اخفیته و بفضلک سترته؛ و تو بر من از پس آنها نگهبان بودی و شاهد آنچه بر ایشان مخفی بود و تو به رحمت خود آن را مخفی کردی و به فضل خود پوشاندی».

انواع نامه اعمال

از آیات قرآن کریم استفاده می­شود که برای هر انسانی سه نوع کتاب یا نامه عمل وجود دارد:

اول. نامه­ای که مخصوص هر انسانی است و تمام جرئیات اعمال او در آن منعکس است: «وَکُلَّ إِنسَانٍ أَلْزَمْنَاهُ طَآئِرَهُ فِی عُنُقِهِ وَنُخْرِجُ لَهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ کِتَابًا یَلْقَاهُ مَنشُورًا × اقْرَأْ کَتَابَکَ کَفَى بِنَفْسِکَ الْیَوْمَ عَلَیْکَ حَسِیبًا؛ اعمال هر انسانی را به گردنش قرار داده‌ایم و روز قیامت کتابی برای او بیرون می‌آوریم که آن را در برابر خود گشوده می‌بیند. (این همان نامه اعمال او است، به او می‌گوئیم) کتابت را بخوان! کافی است که امروز خود حسابگر خود باشی!(سوره اسراء، ۱۳-۱۴)

تعبیر «کل انسان» (هر انسانی) و همچنین «کتابک» (نامه اعمال خودت) دلیل روشنی به این نامه اعمال اختصاصی است.

دوم. نامه­ای که مربوط به امت هاست که مجموعه اعمال یک امت در آن جمع است: «کُلُّ أُمَّهٍ تُدْعى‌ إِلى‌ کِتابِهَا»؛ هر امتى به سوى کتابش خوانده مى‌شود.(سوره جاثیه، ۲۸)

تعبیر به «کتاب» به صورت مفرد نه جمع، آن هم برای یک امت شاهد مقصود است.

سوم. کتاب واحدی که مجموعه اعمال همه انسانها. تمام امت ها از ابتدا تا انتهای تاریخ در آن ثبت است و در حقیقت به منزله دفتر کل همگانی و مرکزی محسوب می­شود: «وَوُضِعَ الْکِتَابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِینَ مُشْفِقِینَ مِمَّا فِیهِ»؛ و کتاب (کتابی که نامه اعمال همه انسانها است) در آنجا گذارده می‌شود اما گنهکاران را می‌بینی که از آنچه در آن است ترسان و متوحش‌اند. (سوره کهف، ۴۹)

ثبت یک عمل در سه نامه و کتاب، برای تاکید بر این مطلب است که انسان بداند که اعمال او در کتاب های متعددی ثبت و ضبط می­شود و امکان ندارد کاری از او سر بزند و روز قیامت حساب نشود.

حقیقت نامه عمل

نامه اعمال در قیامت چیزی مانند ورق های کاغذ و دفتر و کتاب معمولی نیست زیرا اگر به شکل دفتر و اوراق باشد هزاران برگ لازم است که اعمال یک عمر را در آن بنویسند و چنین کتابی برای همه به آسانی قابل مطالعه نیست، در حالی که از آیات و روایات به خوبی استفاده می­شود که اعمال انسان در آن چنان ثبت است که با یک نگاه می­توان بر آن واقف شد. از این گذشته خطوط و نقوش معمولی چنان نیست که قابل انکار نباشد، در حالی که از آیات و روایات به خوبی برمی­آید که محتوای این کتاب قابل انکار نیست.

در این که منظور از نامه اعمال چیست، نظریات مختلفی وجود دارد که چند نمونه از آنها را ذکر می­کنیم:

  • نامه اعمال کنایه از روح و نفس انسانی است که آثار همه اعمال در آن باقی مانده است و در قیامت همچون کتابی نشانگر اعمال گذشته انسان خواهد بود. فیض کاشانی در ذیل آیه ۱۳ سوره اسراء این نظریه را مطرح ساخته است: هی بعینها نفسه التی رسخت فیها آثار أعماله بحیث انتقشت بها

«نامه عمل، همان روح آدمی است که آثار اعمال در آن رسوخ یافته به گونه­ای که این اعمال در آن نقش بسته است».

  • نامه اعمال، حقیقت اعمال انسان است، علامه طباطبایی با استفاده از آیه «یَوْمَ تَجِدُ کُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ…»؛ روزی که هر انسانی اعمال نیک و بد خود را حاضر می­بیند. (سوره آل عمران، ۳۰) می­گوید: «أن الکتاب یتضمن نفس الأعمال بحقائقها دون الرسوم المخطوطه على حد الکتب المعموله فیما بیننا فی الدنیا فهو نفس الأعمال یطلع الله الإنسان علیها عیانا، و لا حجه کالعیان… أن کتاب الأعمال بحقائقها مستور عن إدراک الإنسان محجوب وراء حجاب الغفله و إنما یخرجه الله سبحانه للإنسان یوم القیامه فیطلعه على تفاصیله‌».

«نامه اعمال همان حقایق اعمال انسانی است و مانند خطوط و نقوش معمولی در کتاب های دنیا نیست، آن خود اعمال انسانی است که خداوند آشکارا آدمی را بر آن آگاه می­کند و هیچ دلیلی بهتر از مشاهده نیست. این کتاب در دنیا از درک انسان پنهان است و حجاب غفلت روی آن را پوشانده، روز قیامت خداوند آن را می­گشاید و پرده­های غفلت را کنار می­زند و انسان را از آن باخبر می­سازد».

  • نامه اعمال در حقیقت، آثار تکوینی اعمال انسان است که در آخرت تجلی می­کند. توضیح این که اعمال انسان همان گونه که در درون جان او اثر می­گذارد در عالم بیرون، در فضا و هوای اطراف در زمینی که در آن زندگی می­کند و در همه چیز اثر دارد و گویی بر آنها نقش می­بندد، نقوشی که به وسیله قوا و نیروهای عالم هستی و فرشتگان در دل این موجودات ثبت می­شود و در قیامت پرده از آن برداشته می­شود و آشکار می­گردد. این آثار از تمام محیط بیرون جمع­آوری می­شود و فشرده می­گردد و بدست هر کس داده می­شود و با یک نگاه در آن حال هر کس معلوم است.

این آثار در دنیا برای ما محسوس و قابل درک نیست، اما بی­شک آنها وجود دارند و در روز قیامت که دید دیگری پیدا می­کنیم، همه این ها را می­بینیم و آنها را تصدیق می­کنیم.

فلسفه نامه اعمال

این که در آیات و روایات بسیاری درباره نامه اعمال که در آن تمام جزئیات اعمال و سخنان و نیات انسان ثبت می­شود، سخن گفته شده است یه منظور آثار تربیتی فراوان آن است. ایمان به این مساله نامه عمل که هر عمل کوچک و بزرگی در آن ثبت می­شود و فرشتگانی که شب و روز با انسانند و ماموذ ثبت و ضبط این اعمالند و ایمان به این حقیقت که در صحنه محشر نامه اعمال در برابر دیده همگان گشوده می­شود و تمام گناهان مستور در آن نمایان می­گردد و مایه رسوایی در میان دوست و دشمن است، عامل بازدارنده عجیبی از گناهان می­باشد.

مثل کسی که می­داند دائما یک دستگاه کاملا مجهز فیلمبرداری در خلوت و اجتماع از درون و بیرون او فیلمبرداری می­کند و سرانجام تمام این فیلم ها به صورت پرونده در یک دادگاه مطرح می­شود، این شخص به طور یقین کاملا مراقب اعمال و رفتار خویش خواهد بود و سعی خواهد کرد کوچکترین لغزش و خطایی از او صادر نشود.

بنابراین اعتقاد به نامه اعمال موجب تهذیب نفس، تکامل روح و تقویت مبانی اخلاقی و تقوی بوده و عامل هشداردهنده­ای به تمام انسانهاست که دائما مراقب رفتار خویش باشند چرا که همه این رفتارها بدون کم و کاست ثبت می­شود و روزی در محضر خداوند متعال ارائه خواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code